Deprem Anında Ne Yapmalı? Evde, Dışarıda ve Araçta

Deprem birkaç saniye ile bir dakika arasında sürer ve bu süre içinde ne yapacağınızı düşünecek vakit yoktur. Bu yüzden doğru hareketi önceden bilmek, hatta evde bir kez denemek gerekir. 23 Nisan 2025 Silivri depreminde yaralananların önemli bir bölümünün sarsıntıdan değil, panikle yüksekten atlamaktan yaralandığını hatırlamak yeterli bir neden.

Çök, kapan, tutun

1. Çök. Sarsıntıyı hissettiğiniz anda, düşmeden önce dizlerinizin üzerine çökün. Bu pozisyon hem devrilmenizi önler hem de gerekirse sürünerek ilerlemenizi sağlar.
2. Kapan. Yakında sağlam bir masa varsa altına girin. Yoksa iç duvarın dibine ya da dolgun bir koltuğun, kanepenin yanına çökün ve kollarınızla başınızı ve ensenizi koruyun. Yastık veya kitap gibi bir eşya da başınızı korumak için kullanılabilir.
3. Tutun. Masanın ayağına ya da sabit bir yere tutunun ve sarsıntı tamamen bitene kadar bu pozisyonda kalın. Masa kayarsa onunla birlikte hareket edin.

Bulunduğunuz yere göre

Evde

• Yataktaysanız ve yakında sağlam bir masa yoksa, yüzüstü dönüp başınızı yastıkla koruyun; üzerinize düşebilecek bir şey varsa yatağın yanına çökün.
• Mutfaktaysanız ocağı kapatın ve sıcak eşyalardan, dökülebilecek malzemelerden uzaklaşın.
• Tekerlekli sandalye kullanıyorsanız tekerlekleri kilitleyin, başınızı ve boynunuzu kollarınızla koruyun.

İş yerinde veya okulda

• Sağlam bir masanın veya sıranın altına girin. Koridordaysanız iç duvarın dibine çökün.
• Kalabalıkla birlikte çıkışa koşmayın; izdihamda yaralanma riski yüksektir.

Dışarıda

• Binalardan, duvar diplerinden, elektrik direklerinden, ağaçlardan ve tabelalardan uzak, açık bir alana geçin ve çökün.
• Yamaç altında ve dik şevlerin yanında durmayın.
• Kıyıdaysanız ve sarsıntı güçlü ya da uzun sürdüyse, deniz çekilmesini beklemeden yüksek bir yere doğru uzaklaşın (tsunami).

Araçtaysanız

• Yolu kapatmadan sağa yanaşıp durun. Köprü, üst geçit, tünel ve direklerin yakınında durmamaya çalışın.
• Kontak anahtarı yerinde kalsın; sarsıntı bitene kadar aracın içinde bekleyin.

Metroda, trende, otobüste

• Gerekmedikçe inmeyin. Sabit bir yere tutunun ve personelin yönlendirmesini izleyin.

Sarsıntı bitince ilk 10 dakika

1. Önce kendi durumunuzu, sonra yanınızdakileri kontrol edin. Ayakkabı giyin; kırık camlar en sık yaralanma nedenlerindendir.
2. Gaz kokusu alırsanız vanayı kapatın, pencere ve kapıları açın ve binayı terk edin. Elektrik düğmelerine dokunmayın.
3. Binadan çıkmanız gerekiyorsa gaz ve su vanalarını, elektrik şalterini kapatın, deprem çantanızı alın ve asansörü değil merdiveni kullanın.
4. Önceden belirlediğiniz toplanma alanına veya güvenli bir açık alana gidin. Sokakları acil yardım araçları için boş bırakın.
5. Telefonu yalnızca acil durumlarda kullanın; yakınlarınıza kısa mesajla durumunuzu bildirin. Acil durumda 112'yi arayın.
6. Artçı depremler olacaktır. Hasar görmüş binalara girmeyin. Artçılar hakkında: artçı deprem nedir.

Enkaz altında kalırsanız

• Hareketiniz kısıtlıysa riskli hareketlerden kaçının ve enerjinizi koruyun.
• Bağırmak yerine düdük çalın ya da bir boruya, duvara düzenli aralıklarla vurarak varlığınızı duyurun.
• Toz solumamak için ağzınızı ve burnunuzu bir bezle kapatın.

Bir kez deneyin

Evinizdeki her odada sarsıntı anında nereye çökeceğinizi belirleyin ve aileyle bir kez uygulayın. Çocuklarla oyun gibi yapılan kısa bir tatbikat, gerçek bir depremde panik yerine refleksle hareket etmeyi sağlar. Hazırlığın geri kalanı için: deprem çantası ve deprem öncesi yapılacaklar.